۲۷ آذر سال ۹۷
‏‫کاربر گرامی به پایگاه اطلاع رسانی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در امور اهل سنت ایرانشهر خوش آمدید

مقالاتدیدگاه | تعداد بازید : 727 مشاهده شده | تاریخ انتشار : ۱۷ آبان ۱۳۹۱

روزه در ادیان ومذاهب(۱)

 روزه گرفتن در میان ادیان الهی، تاریخی بس طولانی دارد و از جمله عبادات دیرینی است که پیدایش آن را می‌توان با رانده شدن حضرت آدم و حوا از بهشت مقارن دانست

 

روزه در آینه ادیان و مکاتب 

اشاره و توضیح :

در این مجال بنا داریم با نگاهى ژرف به ادیان، برخى از رسوم و سنن را از دیدگاه آن ها، بررسى کنیم. آیین هاى مختلف از ادیان ابتدایى و خاموش تا ادیان زنده جهان امروز و تا برخى از فرقه هاى کوچک در ادیان، مورد نظر است، بنابراین وقتى سخن از ادیان مى گوییم، ناگزیریم در برخى موارد از تعریف ادیان الاهی فراتر رویم و برخى از مکتب ها یا فرقه ها را نیز در سر فصلی مجزا مورد بحث و بررسى قرار دهیم و یا برخى از مکاتب فلسفى را به عنوان دین در کنار دیگر ادیان بزرگ، ذکر کنیم و  حتى از برخى ادیان غیر الهى را در کنار ادیان بزرگ الهى مانند اسلام نام ببریم. ذکر این فرقه ها در کنار ادیان بزرگ مانند اسلام و مسیحیت و… نه به این خاطر است که ما این فرقه ها را  دین میدانیم بلکه چون این پژوهشی انسانی است و بنا داریم به بررسى روزه در ادیان و مکاتب بپردازیم، لذا در این مقال به همه ادیان و مکاتب معنوی پرداخته شده است.

مقدمه 

روزه گرفتن در میان ادیان الهی، تاریخی بس طولانی دارد و از جمله عبادات دیرینی است که پیدایش آن را می‌توان با رانده شدن حضرت آدم و حوا از بهشت مقارن دانست.

بعضی مفسران می‌گویند که خداوند روزه روزهای سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم هر ماه را بر آدم صفوة الله واجب کرد، علت آن بود هنگامی که آدم به زمین آمد از گرمی و تابش آفتاب سوخت و سیاه شد ولی پس از روزه بدنش سفید شد و به این جهت آن سه روز را ایام البیض خواندند.

روزه را مى توان یکى از ارکان اصلى ادیان به شمار آورد. در تمام ادیان الهى و بشرى روزه به روش هاى مختلف وجود دارد. خداوند متعال در قرآن مجید مى فرماید: کتب علیکم الصیام کما کتب على الذین من قبلکم (بقره / ۱۸۳)؛

یکى از دستورات خداوند به انسان ها، روزه دارى است تا در سایه آن، انسان بتواند از هرگونه فساد و بیمارى مصون بماند و با رهانیدن خود از دام هاى شیطان، خود را در مسیر انبیا و ائمه(ع) قرار دهد. قرآن این دستور را این گونه بیان مى فرماید: (هان اى کسانى که ایمان آورده اید، روزه بر شما واجب شد و این دستور نه تنها درباره شما بلکه یک سنت الهى است که به پیامبران گذشته و پیروان آنان نیز ابلاغ شده; پس روزه بگیرید. امید است بدین سبب متقى گردید.)

روش ها وآیین های خاصی که ادیان گوناگون برای ارتقای روحی و روانی پیروان خود واجب دانسته اند تا حدی متفاوت است،اما در این بین آیین روزه داری در بیشتر ادیان در سرزمین های مختلف در طی قرون متمادی مشترک بوده است که به شکل های متفاوت صورت می گیرد. به جز اسلام، در ادیان الهی یهودی ومسیحی وحتی در ادیان غیر الهی مانند بودیسم و هندوئیسم و…روزه ریاضت جسمی و روحی برای ارتقای روح و جسم از ضروریات محسوب می شود.

ادیان ابتدایى

با بررسى ادیان ابتدایى، مى بینیم که روزه حتى در میان بومیان و قبایل ابتدایى تقدّس داشته است. قبایل بومى آمریکا معتقد بودند: روزه گرفتن در کسب هدایت و راهنمایى از روح اعظم موثر است. یکى از مراسم آنها پرهیز از خوردن غذا بود.

مردم کهن مکزیک، امساک از خوردن غذا را به عنوان کفاره گناهان به جا مى آوردند و مدت آن از یک روز تا چند سال متفاوت بود. پارسایان آنها براى رفع مصیبت ها و بلاهاى همگانى، ماه ها از خوردن غذا خوددارى مى کردند. همچنین در نزد بسیاری از اقوام کهن پرهیز از آشامیدن و خوردن به عنوان وسیله ای برای ابراز ندامت به درگاه خدا (یان) و به عنوان فدیه و کفاره گناهان انجام می‌شد.
در مصر کهن نیز پس از مرگ پادشاه، رعایاى او روزه مى گرفتند و از مصرف گوشت، نان، گندم، شراب و هر تفریحى پرهیز مى کردند. آنها حتى از استحمام، تدهین (مالیدن روغن به موى سر) و بستر نرم خوددارى مى کردند.


آیین هندوئیسم

ادیان بشرى نظیر بودیسم و هندوئیسم نیز روزه و ریاضت هاى جسمى را براى تربیت جسم و روح پیروان خود ضرورى مى دانند.

پیروان این ادیان، معمولاً در ابتداى روزهاى ماه جدید و جشن هایى مانند: شیوراترى ( SHIVRATRI )، درگاپوجا DURGA PUJA)) و ساراسواتیپوجا SARASWATI PUJA)) روزه مى گیرند. زنان شمال هند در روز کاروا KARVA CHAUTH)) هم روزه مى گیرند.

در این ادیان، نوع روزه، بستگى به خود فرد دارد. ممکن است روزه، امتناع از خوردن و آشامیدن هر نوع غذا یا نوشیدنى براى مدت ۲۴ساعت باشد، اما بیشتر شامل نخوردن غذاهاى جامد است و نوشیدن مقدارى آب یا شیر مجاز است.

در روزه شدید از غروب روز قبل تا ۴۸ دقیقه بعد از طلوع افتاب باید از خوردن آب و غذا پرهیز کند ولى این روزه نیز میتواند به خود دارى از خوردن یک یا دو وعده ى غذایى در روز و یا یا پر هیز از خوردن برخى از مواد غذایى نیز محدود شود .

هدف از این روزه، افزایش تمرکز در مدیتیشن MEDITATION)) یا عبادت، براى تطهیر درون است و گاهى هم به عنوان یک قربانى در نظر گرفته مى شود.

در یکى از آیین هاى هندى زنان ۹ روز از ایام Navratri براى رفاه و طول عمر همسرانشان روزه مى گیرند.

در شمال هند مراسمى دارند که در پنج شنبه روزه مى گیرند و قبل از افطار با یاد آورى قصه ها و اساطیر هندى روزه خود را باز مى کنند و سفره خود را با غذاهاى زرد رنگ تزیین مى کنند.

آیین سیک

در آیین سیک به روزه دارى به جز موارد پزشکى توصیه نمى کنند . روحانیون سیک معتقدند روزه دارى هیچ منفعتى براى شخص روزه دار ایجاد نمى کند . رهبر سیک ها صاحب گوروگرانت مى گوید: کسانى که به روزه دارى ممارست مى کنند منفعت زیادى نمى برند (گورو گرانت صاحب صفحه ۲۱۶).

آیین جاینیسم

پیروان آئین جین ، براى ایجاد آمادگى روحى خود در برخى از جشن ها و اعیاد روزه مى گیرند. در این آیین، روزه، روش هاى گوناگونى دارد و به عنوان نمونه از خوردن هر گونه غذا از غروب امروز تا طلوع آفتاب روز بعد خود دارى مى کنند و یا در یک روش روزه دارى دیگر، تنها از خوردن غذاى جامد خود دارى مى کنند و یا به خوردن یک وعده غذا در روز کفایت مى کنند و در وعده نیز غذاى بى مزه اى سرو مى کنند. پارسایان این آئین، بهترین مرگ را، مرگ در اثر پرهیز کامل از آب و غذا مى دانند. حتى بسیارى از آن ها داوطلبانه راه روزه را در پیش مى گیرند تا بدین طریق، به زندگى خود پایانى نیک بخشند.
هدف از روزه دارى در آیین جاینیسم رسیدن به ( ahimsa ) است و بدین منظور در طول روزه به مراقبه مى پردازند .

آیین بودیسم

شاهزاده سیدارتا یا همان بودا به راهبان خود توصیخ مى داد که یک وعده غذا در روز بیش تر نخورند. همه فرقه هاى اصلى بودیسم، دوره هایى براى روزه دارند که معمولاً در روزهاى چهاردهم ماه و دیگر روزهاى مقدس است. در آیین بودا، روزه به معناى خوددارى از خوردن غذاهاى جامد است، و استفاده از برخى مایعات مانعى ندارد. روزه بودائیان، روشى براى پاک سازى نفس است.

راهبان بودایى، تراوادین THERAVADIN)) ( و تِندایى TENDAI)، براى آزادسازى ذهن و بعضى از راهبان بودایى کشور تبت، براى اینکه به اهداف یوگا برسند، روزه مى گیرند.

بسیارى از راهبان و راهبه هاى بودایى مذهب، تنها به یک وعده غذا در روز اکتفا مى کردند و بعدازظهر چیزى نمیخوردند ۱و اول ماه و نیمه ماه را روزه کامل مى گرفتند. امروزه مردم عامى بودائى هر ماه چهار بار روزه داشته و به گناهان خود اقرار مى کنند. هم چنین در استقبال از سال روز فوت بودا، مدت پنج روز از خوردن گوشت خوددارى مى کنند.

لامائیست ها، که فرقه اى از بودائیان هستند نیز روزهاى ۱۴و۱۵و۲۹و۳۰ هر ماه را به غذاى آردى و چاى بسنده مى کنند. اما پارسایان این فرقه، در طول این چهار روز تا غروب آفتاب هیچ مواد غذایى مصرف نمى کنند.

مردم تبت در مراسمى به نام نانگ نس (روزه مدام) چهار روز، روزه مى گیرند. آن ها دو روز اول را با دعا، اقرار به گناهان و تلاوت متون مقدس به سر مى برند و روز سوم به شدت پرهیز مى کنند و هیچ نمى خورند. به طورى که حتى آب دهان خود را هم فرو نمى برند. آن ها این روزه را با دعا و اقرار به گناهان، تا طلوع آفتاب در روز چهارم ادامه مى دهند.

در میان چینیان کهن بخصوص پیروان مذهب تائو روزه قلب وجود داشت و بر آن بیش از روزه تن تاکید دارند، پیروان مکتب کنفوسیوس روزه‌داری را بعنوان آماده سازی خود، برای بهتر به انجام رساندن اوقات پرستش ارواح نیاکان مورد توجه داشتند.

آیین زرتشت

زرتشتیان باید در سه بخش معنوی شنوایی، اندیشه و احساس همیشه روزه باشند؛ به آن معنا که از طریق این سه حس از نیکی دور نشوند و اندیشه و احساس و شنوایی‌شان همیشه سرشار از نیکی باشد.
در آیین زرتشت خوردن گوشت حیوانات در روزهاى ۲، ۱۲، ۱۴، و ۲۱ هر ماه ممنوع است. در این روزها که متعلق به چهار امشاسپند؛ وهمن، ماه، گوش و رام است، زرتشتیان از خوردن گوشت پرهیز مى کنند. این چهار نفر از حامیان چهارپایان هستند. حتى در این روزها که به نبر معروف هستند، از ذبح چهارپایان سودمند هم خوددارى مى کنند.

یکى دیگر از روزهایى که زرتشتیان روزه مى گیرند در جشن بهمنگان یا بهمنجه است که در روز بهمن از ماه بهمن برگزار مى شود. برخى نیز این روزه را تا پایان بهمن ماه ادامه مى دهند.

 صائبین

صائبین یا مندائیان (پیروان حضرت یحیی) در روزهای ویژه‌ای از سال که آنها را مبطل می‌نامند از خوردن گوشت، ماهی، تخم مرغ خودداری می‌کنند از جمله این روزها ۲۶ و ۲۷ و ۲۸ و ۲۹ و ۳۰ ماه سمبلتا، روزهای ششم و هفتم ماه دولا و روز دوم ماه هطیا است.

آنها روزه واقعی را روزه‌دار بودن اعضا و جوارح آدمی می‌دانند که در کتاب “کنزاربا” یا صحف آدم مقدس‌ترین کتاب مندائی‌ها آمده است:

«ای مومنان برایتان گفتم که روزه بزرگ فقط نهی از خوردن و آشامیدن نیست بلکه دیدگانتان را از نگاههای هیز و شیطانی و گوشهایتان را از شنیدن حرفهایی که مردم در خانه خود می‌زنند برحذر دارید و زبانهایتان را به گفتارهای دروغ و ناپسند نیالائید و …. ».

روزه در ادیان ابراهیمی

امیرمومنان در این باره می‌فرماید: روزه عبادت قدیمی است که خدا هیچ امتی را از آن معاف نکرده است. اما لزومی ندارد که روزه وضع شده برای پیشینیان شبیه روزه مسلمانان باشد.

تفاوت روزه در ادیان از جهت تعداد روزها و چگونگی آن است، هرچند در ادیان مختلف جزئیات و کیفیت روزه تفاوت دارد اما اصل حکم روزه وجود دارد و هدف آن بطور کلی تهذیب نفس و ایجاد طهارت و پاکی معنوی و رفع رنج و بلاست .

غرض از ذکر مطالب یاد شده این است که باید بدانیم در بررسی پرهیز و روزه در ادیان دیگر، باید ذهن خود را از معنای

در کتاب “کنزاربا” یا صحف آدم مقدس‌ترین کتاب مندائی‌ها آمده است: «ای مومنان برایتان گفتم که روزه بزرگ فقط نهی از خوردن و آشامیدن نیست بلکه دیدگانتان را از نگاههای هیز و شیطانی و گوشهایتان را از شنیدن حرفهایی که مردم در خانه خود می‌زنند برحذر دارید و زبانهایتان را به گفتارهای دروغ و ناپسند نیالائید و …. ».

مصطلح آن در اسلام و آنچه در شرع اسلام مبطل روزه محسوب می‌شود بخصوص خوردن و آشامیدن فراتر ببریم.

این فرانگری باید عوارض و لوازم آن را نیز دربرگیرد، برای مثال روزه سکوت که به واسطه نذر، سوگند و … واجب می‌شده و در میان قوم یهود متداول بوده به روزه مسلمانان شباهتی ندارد. با این اوصاف درمی‌یابیم که اکثر ادیان بزرگ دنیا از جمله صائبین، مانویان، بودائیان و اهل کتاب روزه‌های واجب و مستحب دارند.
پس از این مقدمه توجه این مقاله بر مسئله روزه در دو دین یهود و مسیحیت بطور مفصل و بر دیگر مذاهب به صورت اشاره خواهد بود.

روزه و روزه‌داری در دین یهود

واژه عبری برای کلمه روزه، لفظ “صوم” است؛ در آئین یهود روزه جزئی از مجموعه اعمالی است که یک یهودی برای ذلیل ساختن تن و رنجور ساختن آن انجام می‌دهد.

روزه در تمام اوقات در میان هر طایفه و ملت و مذهب موقع ورود اندوه و رحمت غیرمترقبه معمول بوده است (یونس۵:۳) و می‌توان گفت که حکم طبیعت است که در این مواقع پرورش و نمو را ترک می‌کند.
در عهد قدیم (کتاب مقدس) به هیچ وجه اشاره‌ای نشده که قبل از ایام موسی روزه بطور صحیح معمول بوده، همچنین در تورات به وجوب روزه و حدود آن تصریحی نیست ولی روزه‌داران را ستوده است.

قوم یهود غالباً در موقعی که می‌خواستند اظهار عجز و تواضع در حضور خدا نمایند روزه می‌داشتند تا گناهان خود را اعتراف نموده و به واسطه روزه و توبه رضای حضرت اقدس الهی را تحصیل نمایند. (داوود ۲۶:۲۰)
مخصوصاً در مواقع مصیبت عام روزه غیرمرسوم قرار می‌دادند و در این صورت اطفال شیرخوار و گاهی حیوانات را نیز از چرا منع می‌کردند. (یوئیل ۱۶:۲)

عهد قدیم از روزه داشتن فردی، همچون روزه داشتن داود، عزرا، الیاس، دانیال و جمعی بسیار سخن گفته که بیانگر یک ارب دینی کاملاً متداول برای نیل به هدف مورد نظر در میان یهودیان بوده است.

برای نمونه چند عبارت از کتاب عهد قدیم را آورده‌ایم:

« …. پس داود برای (سلامت) طفل از خدا استدعا کرد و داود روزه گرفت و داخل شده تمامی شب را بر روی زمین خوابید». (دوم سموئیل باب ۱۲/۱۶/۱۵)

«و در روز بیست و چهارم این ماه بنی اسرائیل روزه دار و پلاس در بر و خاک بر سر جمع شدند». (نحمیا باب ۹/۱)

در تورات برای اولین بار دستور تعنیت (روزه) برای روز کیپور (بخشش گناهان) در دهم ماه تیشری ذکر شده ولی روزه‌های دیگر تاریخ یهود با یادبود اتفاقاتی که در مسیر خرابی بت بیت المقدس (همیقداش) روی داد، مناسبت پیدا می‌کنند.

روزه‌های مهم یهودیان عبارت است از:

۱- “یوم کیپور” بزرگترین روزه یهودیان است که با نامهایی چون یوم ادیر یعنی جلیل و باعزت، یوم مقادوش یعنی روز مقدس و یوم عاسورا خوانده می‌شود.

۲- روزه ۱۰ طوت آغاز محاصره اورشلیم توسط بخت النصر
۳- روزه ۱۷ تموز خرابی دیوار اورشلیم و توقف قربانی و فتح اورشلیم توسط تیطس سردار رومی
۴- روزه‌ی ۹ آو خرابی دوباره بت همیقداش و یادآوری مصیبت ویرانی بیت المقدس
۵- روزه ۳ تبشری سقوط یهود و کشته شدن جدلیا حاکم یهودا.
هاگس در کتاب قاموس مقدس می‌نویسد:” روزه کفاره” روزه مهم سالیانه‌ای است که آرامی و استراحت و روزه دهم ماه تیشری یعنی پنج روز قبل از عید خیمه‌ها نگاه می‌دارند.

۲-۱- فلسفه روزه یهود

کتاب عهد قدیم تاکید دارد که روزه هدف نیست بلکه وسیله‌ای است که از طریق آن انسان قادر است از گناهانی که مرتکب شده است اظهار ندامت و توبه کند و قلب خود را برای خداوند متواضع گرداند و با تغییر در رفتار و عمل خود توبه حقیقی از گناهان را متجلی سازد.

تعنیت (روزه) در دین یهود اهداف خاصی از جمله توبه، طلب بخشش و یادآوری سوگواری را در پی دارد.

از نگاه دین یهود “صوم” تنها به معنی پرهیز از خوردن و آشامیدن نیست بلکه خودداری از لذایذ جسمانی است. کتاب مقدس یهودیان بر این مطلب تاکید دارد که روزه داشتن بدون توبه‌ای صمیمی و حقیقی بی‌ارزش و بی‌محتواست و صرف توجه به ظواهر روزه کارساز نیست. این امر که فلسفه روزه صرفاً اجتناب از برخی نیازهای طبیعی و پرداختن به اموری دیگر چون دعا و … عبارت – بدون ایجاد اثری مثبت در قلب و روح مومنان- نیست منحصر به آیین یهود نیست و دردیگر ادیان نیز مورد توجه قرار گرفته است.

قوم یهود در موارد مختلفی مبادرت به روزه گرفتن می‌کردند که از جمله آنها موارد زیر می‌باشد:

۱- بر سرلطف آوردن خداوند به منظور پیشگیری پایان بخشیدن به یک مصیبت الهی.

۲- هنگامی که یک تهدید یا حمله از سوی دشمنان و یا مصیبت طبیعی متوجه می‌شد به روزه عمومی توجه می‌کردند.

۳- روزه داشتن به منظور کسب آمادگی برای قبول امری خطیر یا ملاقات با ارواح مردگان.

آداب و رسوم روزه‌داری دردین یهود

در دین یهود دختران از سن ۱۲ سالگی و پسران در ۱۳ سالگی موظف به گرفتن روزه می‌شوند و بیماران و زنان باردار و شیرده از روزه گرفتن معاف هستند.

آنها همراه روزه بعضی از اعمال را انجام می‌دهند مانند:

۱- بیرون آوردن تورات از جایگاه بدون پوشش اصلی.

۲- قرائت تورات، خواندن دعا و اعتراف به گناه.

۳- زیارت قبور.

۴- نواختن شوفار.

۵- خوابیدن روی زمین.

۶- خودداری از صحبت کردن و شنیدن موسیقی.

بر اساس یک طبقه‌بندی دوره‌های مرسوم در آیین یهود را می‌توان به سه طبقه اصلی تقسیم کرد:

 

۱- روزه‌های حکم شده در کتاب مقدس یا روزه‌های ایجاد شده به مناسبت تذکار وقایع مطرح شده در کتاب مقدس مانند: روزه یوم کیپور، روزه نهم آو، روزه ۱۷ تموز و …

۲- روزه‌های تعیین شده از سوی ربی‌ها مانند: روزه اولین دوشنبه پس از عید فصح، روزه آخر هر ماه موسوم به یوم کیپور کوچک و ….

۳- روزه‌های شخصی که اشخاص در مناسبتهای مختلف خصوصی به آن مبادرت می‌کنند، که این روزه‌ها وقت مشخصی ندارد و با توجه به رخداد پیش آمده برای افراد از سوی آنها روزه گرفته می‌شود مانند: روزه برای فوت والدین یا معلم، روزه عروس و داماد در روز ازدواجشان و … در روز یوم کیپور و روزه نهم آو، وقت روزه از غروب آفتاب تا شامگاه روز بعد است ولی در دیگر روزه‌ها مدت روزه از هنگام طلوع آفتاب تا شامگاه همان روز است. همچنین اگر یکی از روزه‌ها به استثنای روزه یوم کیپور با روز شنبه مصادف شود، روزه به یکشنبه موکول می‌شود.

۲- روزه و روزه‌داری در دین مسیحیت

تاریخ روزه‌داری در دین مسیحیت به قبل از قرن هشتم می‌رسد، روزه در تقویم کلیسا هم ثبت شده و جزو آداب فقهی به شمار می‌رود.

در انجیل آمده که: آنگاه عیسی به قوت روح به پایان برده شد تا ابلیس او را امتحان کند، پس چهل شبانه روز روزه داشته و نهایتاً گرسنه گردید.

در اناجیل به وجوب روزه تصریح شده و روزه‌دار را ستوده و او را از ریا برحذر داشته است.

سنت یهودی تا زمان حضرت عیسی – در صورتهای مختلفش- یعنی پرهیز از خوراک، پرهیز از سخن و… رایج بوده و پس از او هم میان حواریان و کسانیکه مبلغ پیامش در مناطق مختلف جهان شدند، رواج داشته است. بطوری که روزه‌داری از خصوصیات حواریون و رسولان پیام عیسی بوده است.

این امر نشانگر آن است حضرت عیسی خود به روزه عملاً و قولاً توجه داشته و شاگردانش نیز پس از وی به امر روزه توجه داشته‌اند. جیمز هاکس در این باب می‌گوید: حیات حواریون و مومنین- (مسیحی) ایام گذشته ، عمری مملو از افکار، لذت و زحمات بی‌شمار و روزه‌داری بود.

حضرت عیسی بی‌شک پیش از آغاز رسالتش، همچون یک یهودی، ایام روزه‌داری در دین یهود مثل روزه یوم کیپور را مراعات می‌کرده و به نظر برخی ، او تنها اصول را بیان کرده و وضع قوانین را به عهده کلیسا نهاده است.

چند نکته‌ای که در این دین حائز اهمیت است، این است که اول، در مسیحیت دو واژه روزه و پرهیز وجود دارد که بین این دو تفاوتی وجود دارد به این نحو که در ایامی که باید پرهیز را رعایت کرد، تنها از مصرف گوشت پرهیز می‌کنند ولی در ایام رعایت روزه همراه با پرهیز از گوشت غذای مصرفی و دفعات وعده غذا هم محدود می‌شود، دوم، یکی از روزهای مهم در مسیحیت روز عید پاک یا the easter day است که به مناسبت قیام عیسی از قبر گرامی داشته می‌شود. هفته پیش از این روز «هفته مقدس» گفته میشود که در تعیین بسیاری از روزه‌ها هم نقش مهمی دارد.

۲-۱- فلسفه روزه در مسیحیت

برخی می‌گویند که روزه و دعا وسایلی برای مقابله با وساوس شیطانی است و روزه حقیقی آن است که هیچ بدی مرتکب نشوی و با قلبی خالص خود را وقف خدمت به خداوند کنی.

مسیحیان معتقدند که روزه ظاهری نیست بلکه باطنی و معنوی است و هدف اصلی آن این است که با فروتنی به خدا تقرب جویند و هدایتهای او را بطلبند. همچنین در کتاب اشعیاء نبی، فصل ۵۸، آیات ۶-۹ در این باره چنین آمده که: « مگر روزه‌ای که من می‌پسندم این نیست که بندهای شرارت را بگشائید و گره‌های یوغ را باز کنید و مظلومان را آزاد سازید و هر یوغ را بشکنید؟ مگر این نیست که نان خود را بین گرسنگان تقسیم کنی و فقیران رانده شده را به خانه آوری و چون برهنه را بپوشانی و … آنگاه دعا خواهی کرد و خداوند توبه را اجابت خواهد فرمود و استغاثه خواهی نمود و او خواهد گفت که اینک حاضر هستم».

روزه مسیحی به منظور صواب و ریاضت و یا به دست آوردن دل خدا و نجات از گناه به جا آورده نمی‌شود زیرا آنان معتقدند با ریخته شدن خون مسیح بر صلیب و مرگ و دفن و قیام او از مردگان نجات از گناه و طریق راه یافتن انسان به حضور خدا مهیا گردیده است.

بعضی از دلایل روزه گرفتن مسیحیان به شرح زیر می‌باشد:

۱- اینکه دل در حضور خدا نرم و فروتن شود.
۲- مسیحیان به صدا و هدایت حضور خدا حساس باشند.
۳- نفس سرکش ضعیف و سرکوب باشد.
۴- پرستش و دعای مسیحی قوی‌تر و موثرتر باشد.

آنها می‌گویند روزه مسیحی کمک می‌کند که یاد بگیریم از خودخواهی انسان دوری و از خودگذشتگی داشته باشیم و بیشتر قدر و ارزش فداکاری عظیم را درک کنیم.

همچنین باید از ریاکاری و هرگونه ظاهرسازی و خودنمایی به دور باشد. چرا که عیسی در (انجیل متی فصل۶، آیات ۱۸-۱۶ ) بدان اشاره کرده و می‌فرماید: «وقتی روزه می‌گیرید مانند ریاکاران خودتان را افسرده نشان ندهید. آنان قیافه‌های خود را تغییر می‌دهند تا روزه دار بودن خود را به رخ بکشند. اما تو وقتی روزه می‌گیری سرت را روغن بزن و صورت خود را بشوی تا مردم از روزه تو باخبر نشوند بلکه فقط پدر تو که در نهان است آن را بداند».

روزه در مسیحیت جامع احکام مذهبی نیست به همین دلیل روزه مسیحی در زمان و تحت قوانین خاصی نیست، آنها آزادند در هر زمان و با هدایت روح خدا بطور فردی و جمعی برای یک یا چند روز و حتی برای چند ساعت روزه بگیرند.

روزه‌های مهم مسیحیان عبارت است از:

۱- روزه روز جمعه قبل از عید پاک که در قرن دوم متداول بود.

۲- روزه غیرکامل دوشنبه تا پنجشنبه هفته مقدس

۳- روزه چهل روز قبل از عید پاک

۴- روزه چهل روز قبل از هفته مقدس

۵- روزه چهارشنبه و جمعه هر هفته؛ به مناسبت روز توطئه یهودیان برای دستگیری عیسی و روز جمعه بدلیل به صلیب کشیدن عیسی

۶-روزه‌های فصلی

۷- روزه، بعنوان کفاره گناهان

روزه روزهای یکشنبه روز عید پاک، روزه در روز نیطیکاست- بدان سبب که روز جشن و شادمانی است- ممنوع است.

سه فرقه کاتولیک، ارتدوکس و پروتستان در مسیحیت روزه‌های خاص به خود را دارند و روزه‌هایشان با یکدیگر فرق می‌کند که در زیر به بعضی از آنها اشاره شده است:

۱-۲-۲-کاتولیک‌ها

آنها روزه روز چهارشنبه و جمعه الصلیب را می‌گیرند بعلاوه تمامی روزهای جمعه ماه انابت را که به دوران توبه و تعمق معروف است را روزه می‌گیرند، و در این دوران دو نوع غذای ساده و یک غذای معمولی می‌خورند و از خوردن گوشت پرهیز می‌کنند.

۲-۲-۲-ارتدوکس شرق

آنها نیز ماه انابت، روزه رسولان، روزه معراج مریم به آسمان، روزه ویژه میلاد مسیح و چند تا روزه یک روزه دارند بعلاوه تمامی روزهای چهارشنبه و جمعه که در این دوران از خوردن گوشت، لبنیات ، تخم مرغ و ماهی پرهیز می‌کنند.

۳-۲-۲-پروتستان

روزه آنها به خود افراد، کلیساها و سازمانها بستگی دارد و در این مدت بطور کامل از لب زدن به آب و غذا خودداری می‌کنند و برخی مایعات را نمی‌خوردند و از خوردن یک یا چند وعده غذا صرف نظر می‌کنند.

پایان بخش اول

نوشته: اکرم امانی کارشناس ارشد ادیان و عرفان

برچسب ها:

, , , , ,



ارسال نظر: